Over zijn hele afstand overbrugt de Zuid-Willemsvaart een hoogteverschil van ongeveer 40 meter. Dat kan hij door de toevoeging van twintig verschillende sluizen. Die, samen met vele bruggen, ervoor zorgen dat scheepvaart een soepele doorgang heeft.
Over zijn hele afstand overbrugt de Zuid-Willemsvaart een hoogteverschil van ongeveer 40 meter. Dat kan hij door de toevoeging van twintig verschillende sluizen. Die, samen met vele bruggen, ervoor zorgen dat scheepvaart een soepele doorgang heeft.
Al vanaf de middeleeuwen werkt men met sluizen om water onder controle te houden. Schipper Ynze Keizer, die met onze zomerserie meevaart, legt uit hoe zo’n sluis werkt: Aan beide kanten heb je grote stevige deuren zitten, en zodra een boot zo’n sluis is ingevaren sluiten ze die. Dan zetten ze in de deuren die aan de bovenkant van de sluis zitten, dus richting het hoger gelegen gebied, een paar schuifjes open. Daar stroomt dan water doorheen de sluis in waardoor het waterpeil stijgt. De boot stijgt mee en zodra het water in de sluis op hetzelfde niveau zit als boven de sluis gaan de deuren open en kan de boot verder varen. Wil je nou naar beneden toe dan is het precies hetzelfde maar dan andersom. Je vaart eerst naar binnen en dan laten ze langzaam water uit de sluis lopen in het lager gelegen water.
Alles met de hand
Vroeger ging dat allemaal met de hand, legt oud brugwachter Martien Verbakel uit “Dan had je een hendel en daar moest je dan aan draaien en zo ging de brug open”. Bart Smits, die ook brug- en sluiswachter is geweest vult aan: “Als je dan een brug had met een kabel moest je hem zelfs met je gewicht naar beneden doen. Dan liep je schuin zo de brug op.” Zelfs slagbomen en stoplichten moesten handmatig worden omgezet.
Destijds moesten brug- en sluiswachters op meerdere plekken paraat staan. Vaak woonden ze bij een brug of sluis en werden ze zelfs ’s nachts opgetrommeld om een brug of sluis te openen. Tegenwoordig gaat dat allemaal via een centraal punt, op afstand, vanuit Tilburg. “Via de marifoon vragen ze waar je naartoe gaat zodat ze alvast rekening kunnen houden met bruggen en sluizen verderop de route”, legt schipper Ynze uit.
Waar het systeem er flink moderner op is geworden, zullen veel schippers en brugwachters toch het onderlinge contact tijdens het wachten op een brug of sluis missen.
In deze laatste aflevering van Dtv Vaart Mee – 200 jaar Zuid-Willemsvaart leggen we het laatste stuk naar Beek en Donk af. Onderweg komen we meerdere bruggen en sluizen tegen en leren we hoe deze werken. Te zien vanaf 19.00 op tv en op de site
