Beek en Donk | Monumentaal gebouw Kasteel Eykenlust een bezoekje waard

In de Waterpoort van De Peel is een rijke historie te vinden. Laarbeek heeft oude kernen uit de middeleeuwen. Zo werden de gronden het Broek en het Leek in 1300 door de Hertog van Brabant aan de inwoners van Beek en Donk geschonken. Het Kasteel Eyckenlust werd in die tijd in leen gegeven aan Drik de Rovere, hoogscout van Den Bosch en is gedeeltelijk te zien tijdens de wandelroute Recht en Orde. Bezoek bijvoorbeeld Missieklooster Heilig Bloed in Aarle-Rixtel, bewoond sinds 1903 door de Missiezusters van het Kostbaar Bloed. Of neem een kijkje in de molen Vogelenzang. Molen Vogelenzang is meerdere malen door Vincent van Gogh getekend rond 1880. Terwijl in Mariahout de parochie vroeger gewijd was aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes, besloot de eerste pastoor in 1932 er een Lourdesgrot bij te bouwen. Ontdek de mysteries en geheimen in de Waterpoort van De Peel.

In 1643 werd de heerlijkheid (Beek en Donk) verkocht door koning Filips IV van Spanje. De koper was Jan Baptista van Elen. In 1646 werd de heerlijkheid verkocht aan Philips van Leefdael. Deze stierf in 1681, waarna zijn zoon Johan Philips van Leefdael de heerlijkheid erfde. In 1711 kwam de heerlijkheid in handen van de markies van Asse, Jean de Coutereau, die gehuwd was met Johan Filips’ dochter, Cornelia Johanna van Leefdael. In 1730 stierf Jean en Cornelia verkocht in 1734 de heerlijkheid aan Johan Peter van Raesfeldt. Deze verkocht de heerlijkheid in 1745 op zijn beurt aan Gisbert de Jong. In 1794, bij diens dood, kwam de heerlijkheid aan Benjamin de Jong. Deze had twee kinderen: Johan de Jong (overleden in 1846) en Gerrit de Jong. Het landgoed werd tussen beiden verdeeld, maar in 1809 kreeg Johan ook Gerrits deel. Na de Franse tijd werden de bestuurlijke rechten van de heerlijkheid afgeschaft. Nog tot 1923 bleven rechten als het jachtrecht bestaan. Een der latere bewoners, jhr. Jan Olphert de Jong van Beek en Donk (1863-1935), is gouverneur van Curaçao geweest. Hij was gehuwd met jkvr. Elisabeth Maria Stern. Het kasteel is nog steeds in het bezit van de familie De Jong, waarvan een tak in de Nederlandse adel is verheven en de naam de Jong van Beek en Donk voert.
Poortgebouw met brug
Volgens de kadastrale kaart van 1832 bevonden zich aan weerszijden van het poortgebouw twee lagere haakvormige zijvleugels (woningen) die vermoedelijk aan het einde van de 19de eeuw zijn gesloopt en vervangen door twee aflopende muurtjes. Het op vierkante grondslag opgetrokken gebouw van handgevormde baksteen bestaat uit twee bouwlagen onder een met leien in maasdekking gedekt tentdak bekroond door een dakruiter. De poortdoorgang met houten opgeklampte toegangspoort beschilderd met geel-blauwe kleuren heeft een kalkstenen geprofileerde omlijsting met hoekblokken, waarvan de segmentboogvormige boog op twee consoles met gebeeldhouwde kopjes rust.
Tuinmanswoning
Het pand is opgebouwd uit handgevormde baksteen met een gecementeerde vóór- en achtergevel (tuitgevel) en bestaat uit één bouwlaag onder een met Oud-Hollandse pannen gedekt zadeldak (windborden). De frontgevel is regelmatig ingedeeld met twee zesruits vensters en rechts daarvan een opgeklampte deur met tweeruits bovenlicht, in de top een vierruits venster. In de achtergevel zijn twee kleine ijzeren stalvensters. Verder vernieuwde vensters en een kleine recente aanbouw van een keuken tegen de zijgevel.